Słownik pojęć medycznych

Medycyna prostym językiem

195 haseł — badania, choroby, objawy i metody leczenia — wyjaśnionych zrozumiale, z zachowaniem prawidłowego znaczenia medycznego. Przy każdym haśle wskazujemy specjalistę DM Clinic, który pomoże w danym problemie.

Słownik ma charakter edukacyjny — nie służy do samodzielnego rozpoznawania chorób i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Nagłe objawy neurologiczne, duszność, utrata przytomności lub objawy udaru wymagają pilnej pomocy medycznej.
A
B

Badania laboratoryjne

Badania laboratoryjne obejmują analizę krwi, moczu i innych materiałów biologicznych w celu oceny funkcjonowania organizmu, wykrywania chorób oraz monitorowania ich…

Badanie przewodnictwa nerwowego

Badanie przewodnictwa nerwowego ocenia szybkość i jakość przewodzenia impulsów w nerwach obwodowych.

→ neurolog

BIA

BIA (bioelectrical impedance analysis), czyli analiza bioimpedancji elektrycznej, jest metodą szacowania składu ciała na podstawie oporu tkanek na przepływ prądu o…

→ dietetyk kliniczny

Białkomocz

Białkomocz (proteinuria) oznacza zwiększone wydalanie białek z moczem.

→ ocena lekarska pod kątem chorób nerek

Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa tarczycy

Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa tarczycy polega na pobraniu cienką igłą komórek z guzka tarczycy do badania cytologicznego.

→ endokrynolog

Biopsja skóry

Biopsja skóry to pobranie niewielkiego fragmentu skóry lub zmiany skórnej do badania histopatologicznego.

→ dermatolog

BMI

BMI (Body Mass Index) oblicza się, dzieląc masę ciała w kilogramach przez kwadrat wzrostu w metrach.

→ dietetyk kliniczny

Ból miednicy

Ból miednicy to ból odczuwany w obrębie dolnej części brzucha, miednicy, krocza lub okolicznych struktur.

→ fizjoterapeutka

Ból neuropatyczny

Ból neuropatyczny powstaje wskutek uszkodzenia lub choroby układu somatosensorycznego.

→ neurolog

Ból zapalny stawów

Ból zapalny stawów jest bólem związanym z procesem zapalnym.

→ reumatolog

Bruksizm

Bruksizm oznacza powtarzalną aktywność mięśni żucia obejmującą m.in.

→ fizjoterapeutka
C

Całkowita przemiana materii

Całkowita przemiana materii (CPM) oznacza całkowity wydatek energetyczny organizmu w ciągu doby.

→ dietetyk kliniczny

CGM

CGM to system ciągłego monitorowania glukozy.

→ diabetolog

Cholesterol

Cholesterol jest sterolem potrzebnym organizmowi m.in.

→ dietetyk kliniczny

Choroba autoimmunologiczna

Choroba autoimmunologiczna rozwija się wtedy, gdy układ odpornościowy nieprawidłowo reaguje przeciwko własnym komórkom, tkankom lub narządom.

→ reumatolog

Choroba Gravesa-Basedowa

Choroba Gravesa-Basedowa jest autoimmunologiczną chorobą tarczycy i jedną z częstych przyczyn nadczynności tarczycy.

→ endokrynolog

Choroba Parkinsona

Choroba Parkinsona jest przewlekłą, postępującą chorobą układu nerwowego wpływającą przede wszystkim na kontrolę ruchu.

→ neurolog

Choroba zapalna stawów

Choroby zapalne stawów to grupa schorzeń, w których w obrębie jednego lub wielu stawów rozwija się proces zapalny.

→ reumatolog

Choroba zwyrodnieniowa stawów

Choroba zwyrodnieniowa stawów (osteoartroza, artroza) jest przewlekłą chorobą całego stawu, obejmującą m.in.

→ reumatolog

CRP

CRP (C-reactive protein) jest białkiem, którego stężenie we krwi może wzrastać w odpowiedzi na stan zapalny.

→ reumatolog

Cukrzyca ciążowa

Cukrzyca ciążowa (GDM) to zaburzenie gospodarki węglowodanowej rozpoznawane w czasie ciąży u osoby, u której wcześniej nie stwierdzono jawnej cukrzycy.

→ diabetolog

Cukrzyca typu 1

Cukrzyca typu 1 jest chorobą, w której dochodzi do zniszczenia komórek beta trzustki i znacznego, zwykle bezwzględnego niedoboru insuliny; najczęściej ma podłoże…

→ diabetolog

Cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu 2 jest przewlekłą chorobą metaboliczną, w której dochodzi do postępującej niewydolności wydzielania insuliny, często na tle insulinooporności.

→ diabetolog

Czerniak

Czerniak jest nowotworem złośliwym rozwijającym się z melanocytów, czyli komórek produkujących barwnik.

→ dermatolog
D

Deficyt kaloryczny

Deficyt kaloryczny występuje wtedy, gdy ilość energii dostarczanej z pożywienia jest mniejsza od ilości energii zużywanej przez organizm.

→ dietetyk kliniczny

Densytometria DXA

Densytometria DXA (dual-energy X-ray absorptiometry) to badanie wykorzystujące niewielką dawkę promieniowania rentgenowskiego do pomiaru gęstości mineralnej kości (BMD).

→ reumatolog

Dermatologia

Dermatologia jest dziedziną medycyny zajmującą się budową, funkcjonowaniem oraz chorobami skóry, włosów i paznokci.

→ dermatolog

Dermatoskopia

Dermatoskopia jest nieinwazyjną metodą oglądania zmian skórnych w powiększeniu przy użyciu dermatoskopu.

→ dermatolog

Diabetologia

Diabetologia jest dziedziną medycyny zajmującą się zaburzeniami gospodarki węglowodanowej, przede wszystkim cukrzycą, jej rozpoznawaniem, monitorowaniem i powikłaniami.

→ diabetolog

Diagnostyka funkcjonalna

Diagnostyka funkcjonalna w fizjoterapii to ocena sposobu poruszania się i funkcjonowania narządu ruchu.

→ fizjoterapeuta

Diagnostyka obrazowa

Diagnostyka obrazowa obejmuje metody pozwalające zobrazować narządy i tkanki, m.in.

Dietetyka kliniczna

Dietetyka kliniczna zajmuje się wykorzystaniem odpowiednio dobranego sposobu żywienia jako elementu profilaktyki i postępowania w różnych chorobach oraz zaburzeniach…

→ dietetyk kliniczny

Dietoterapia

Dietoterapia oznacza dostosowanie sposobu żywienia do stanu zdrowia, choroby, wyników badań i potrzeb żywieniowych danej osoby.

→ dietetyk kliniczny

Dna moczanowa

Dna moczanowa jest zapalną chorobą stawów związaną z odkładaniem kryształów moczanu sodu w tkankach.

→ reumatolog

Dno miednicy

Dno miednicy to zespół mięśni i innych struktur zamykających dolną część miednicy.

→ fizjoterapeutka

Drętwienie i mrowienie

Drętwienie i mrowienie to zaburzenia czucia, które mogą być odczuwane jako osłabienie czucia, „igiełki”, pieczenie lub przechodzenie prądu.

→ neurolog

Dyskopatia

Dyskopatia to szerokie, opisowe określenie zmian dotyczących krążka międzykręgowego.

→ fizjoterapeuta
E
F
G
H
I
K
L
Ł
M
N

Nadczynność tarczycy

Nadczynność tarczycy to stan, w którym tarczyca wytwarza i wydziela nadmierną ilość hormonów tarczycy.

→ endokrynolog

Nadnercza

Nadnercza to dwa gruczoły dokrewne położone nad nerkami.

→ endokrynolog

Nadwaga

Nadwaga oznacza masę ciała przekraczającą przyjęty zakres uznawany za prawidłowy w odniesieniu do wzrostu.

→ dietetyk kliniczny

Neuralgia

Neuralgia oznacza ból występujący w obszarze unerwienia określonego nerwu.

→ neurolog

Neurologia

Neurologia to dziedzina medycyny zajmująca się chorobami mózgu, rdzenia kręgowego, nerwów obwodowych i mięśni.

→ neurolog

Neuropatia

Neuropatia oznacza uszkodzenie lub zaburzenie funkcjonowania nerwu albo wielu nerwów obwodowych.

→ neurolog

Neuropatia cukrzycowa

Neuropatia cukrzycowa jest powikłaniem cukrzycy wynikającym z uszkodzenia nerwów, najczęściej obwodowych.

→ diabetolog

Neuropatia obwodowa

Neuropatia obwodowa to uszkodzenie lub dysfunkcja nerwów znajdujących się poza mózgiem i rdzeniem kręgowym.

→ neurolog

Niedoczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycy występuje, gdy organizm ma zbyt małą ilość hormonów tarczycy w stosunku do swoich potrzeb.

→ endokrynolog

Niedowaga

Niedowaga oznacza zbyt małą masę ciała w stosunku do wzrostu według przyjętych kryteriów.

→ dietetyk kliniczny

Nieprawidłowa glikemia na czczo

Nieprawidłowa glikemia na czczo oznacza stężenie glukozy na czczo wyższe od wartości prawidłowych, ale niespełniające określonych kryteriów cukrzycy.

→ diabetolog

Nieprawidłowe TSH

Nieprawidłowe TSH oznacza wynik stężenia hormonu tyreotropowego znajdujący się poza zakresem referencyjnym danego laboratorium.

→ endokrynolog

Nietrzymanie moczu

Nietrzymanie moczu oznacza mimowolny wyciek moczu.

→ fizjoterapeutka
O

OB

OB, czyli odczyn Biernackiego, jest nieswoistym badaniem laboratoryjnym wykorzystywanym jako jeden ze wskaźników stanu zapalnego.

→ reumatolog

Objaw Raynauda

Objaw Raynauda, nazywany także fenomenem Raynauda, polega na napadowym zwężaniu małych naczyń krwionośnych, najczęściej palców rąk i stóp, zwykle pod wpływem zimna…

→ reumatolog

Obniżenie narządów miednicy mniejszej

Obniżenie narządów miednicy mniejszej (prolaps) oznacza obniżanie się jednej lub kilku struktur miednicy — np.

→ fizjoterapeutka

Obrzęk stawu

Obrzęk stawu oznacza zwiększenie objętości okolicy stawu, które może wynikać m.in.

→ reumatolog

OGTT

OGTT to doustny test tolerancji glukozy, w którym po oznaczeniu glikemii na czczo podaje się określoną dawkę glukozy i ponownie mierzy jej stężenie po ustalonym czasie.

→ diabetolog

Ortopedia

Ortopedia to dziedzina medycyny zajmująca się chorobami i urazami narządu ruchu: kości, stawów, więzadeł, ścięgien i mięśni.

→ nie utożsamiać z konsultacją fizjoterapeutyczną. Jeśli celem jest usługa fizjoterapeutyczna, linkować przez: fizjoterapia ortopedyczna

Osocze bogatopłytkowe

PRP (platelet-rich plasma), czyli osocze bogatopłytkowe, jest preparatem uzyskiwanym z własnej krwi pacjenta po jej przetworzeniu w celu zwiększenia stężenia płytek krwi.

→ dermatolog

Osteopenia

Osteopenia to tradycyjne określenie densytometryczne odpowiadające niskiej masie kostnej; współcześnie preferuje się także określenia „niska masa kostna” lub „niska…

→ reumatolog

Osteoporoza

Osteoporoza jest chorobą szkieletu związaną ze zmniejszoną wytrzymałością kości i zwiększonym ryzykiem złamań.

→ reumatolog

Ostroga piętowa

Ostroga piętowa to widoczna w badaniu obrazowym wyrośl kostna w okolicy kości piętowej.

→ fizjoterapeuta

Otyłość

Otyłość jest przewlekłą, często nawracającą chorobą związaną z nadmiernym nagromadzeniem tkanki tłuszczowej, które może pogarszać zdrowie.

→ dietetyk kliniczny
P

Padaczka

Padaczka jest chorobą mózgu z trwałą predyspozycją do napadów padaczkowych.

→ neurolog

Parestezje

Parestezje to nieprawidłowe odczucia czuciowe, takie jak mrowienie, kłucie, pieczenie, „chodzenie mrówek” albo wrażenie prądu.

→ neurolog

Podstawowa przemiana materii

Podstawowa przemiana materii (PPM) oznacza ilość energii potrzebną organizmowi do podtrzymywania podstawowych funkcji życiowych w warunkach spoczynku, takich jak…

→ dietetyk kliniczny

Pokrzywka

Pokrzywka jest chorobą, w której występują bąble pokrzywkowe, obrzęk naczynioruchowy lub oba te objawy.

→ dermatolog

Polimialgia reumatyczna

Polimialgia reumatyczna jest chorobą zapalną występującą głównie u osób po 50.

→ reumatolog

Połóg

Połóg jest okresem po porodzie, w którym organizm kobiety stopniowo wraca do stanu sprzed ciąży i zachodzi wiele zmian związanych m.in.

→ fizjoterapeutka

Postawa ciała

Postawa ciała oznacza sposób, w jaki poszczególne części ciała ustawiają się względem siebie podczas stania, siedzenia i ruchu.

→ trenerka personalna

Potencjały wywołane

Potencjały wywołane to badania neurofizjologiczne rejestrujące odpowiedź układu nerwowego na określony bodziec, np.

→ neurolog

Prolaktyna

Prolaktyna jest hormonem wytwarzanym głównie przez przysadkę mózgową.

→ endokrynolog

Propriocepcja

Propriocepcja, czyli czucie głębokie, to zdolność układu nerwowego do odbierania informacji o położeniu i ruchu poszczególnych części ciała bez konieczności kontroli…

→ fizjoterapeuta

Przebarwienia

Przebarwienia skóry to obszary o zwiększonej ilości barwnika, przez co są ciemniejsze od otaczającej skóry.

→ dermatolog

Przeciążenie

Przeciążenie narządu ruchu powstaje wtedy, gdy obciążenie tkanek przekracza ich aktualną zdolność do tolerowania i regeneracji.

→ fizjoterapeuta

Przemijający atak niedokrwienny

Przemijający atak niedokrwienny (TIA) to nagły, przejściowy epizod ogniskowych objawów neurologicznych spowodowanych niedokrwieniem mózgu, rdzenia kręgowego lub…

→ pilna pomoc medyczna

Przysadka mózgowa

Przysadka mózgowa jest niewielkim gruczołem dokrewnym położonym u podstawy mózgu.

→ endokrynolog

Punkty spustowe

Punkty spustowe to określenie stosowane w terapii mięśniowo-powięziowej do opisywania szczególnie wrażliwych obszarów w obrębie mięśni lub tkanek, których ucisk może…

→ fizjoterapeuta
R
S

Sarkopenia

Sarkopenia jest postępującą chorobą mięśni szkieletowych związaną ze zwiększonym ryzykiem upadków, złamań i utraty samodzielności.

→ dietetyk kliniczny

Spondyloartropatia osiowa

Spondyloartropatia osiowa (axSpA) jest przewlekłą zapalną chorobą reumatyczną dotyczącą przede wszystkim stawów krzyżowo-biodrowych i kręgosłupa.

→ reumatolog

Stabilizacja centralna

Stabilizacja centralna to zdolność mięśni tułowia, miednicy i innych struktur do kontrolowania pozycji oraz ruchu tułowia podczas wykonywania czynności.

→ fizjoterapeuta

Stan przedcukrzycowy

Stan przedcukrzycowy oznacza wartości glikemii lub HbA1c wyższe niż prawidłowe, ale niespełniające kryteriów cukrzycy.

→ diabetolog

Staw skroniowo-żuchwowy

Staw skroniowo-żuchwowy (SSŻ) łączy żuchwę z kością skroniową czaszki i uczestniczy m.in.

→ fizjoterapeutka

Stopa cukrzycowa

„Stopa cukrzycowa” jest tradycyjnym określeniem problemów stopy związanych z cukrzycą.

→ przy nowej ranie, owrzodzeniu, szybko narastającym obrzęku, cechach zakażenia lub ciemnieniu tkanek: pilna ocena medyczna

Stwardnienie rozsiane

Stwardnienie rozsiane (SM) jest przewlekłą chorobą ośrodkowego układu nerwowego, w której układ odpornościowy uszkadza struktury związane z osłonkami włókien nerwowych.

→ neurolog

Szczękościsk

Szczękościsk oznacza ograniczenie możliwości otwierania ust.

→ fizjoterapeutka

Sztywność poranna

Sztywność poranna to uczucie ograniczonej swobody ruchu po przebudzeniu.

→ reumatolog
T

T-score

T-score jest wynikiem densytometrii DXA porównującym gęstość mineralną kości badanej osoby z wartością referencyjną młodych dorosłych.

→ reumatolog

Tarczyca

Tarczyca jest gruczołem dokrewnym znajdującym się z przodu szyi.

→ endokrynolog

Tendinopatia

Tendinopatia jest preferowanym określeniem utrzymującego się bólu ścięgna i pogorszenia jego funkcji związanych z obciążeniem mechanicznym.

→ fizjoterapeuta

Terapia manualna

Terapia manualna obejmuje techniki wykonywane rękami terapeuty, których celem jest wpływanie na funkcję narządu ruchu, ruchomość, objawy bólowe lub napięcie tkanek.

→ fizjoterapeuta

Terapia powięziowa

Terapia powięziowa to zbiorcze określenie metod manualnych ukierunkowanych na tkanki łączne, w tym powięź otaczającą i łączącą różne struktury organizmu.

→ fizjoterapeuta

TK

Tomografia komputerowa (TK, CT) jest badaniem obrazowym wykorzystującym promieniowanie rentgenowskie i komputerową rekonstrukcję obrazu do uzyskania przekrojowych…

→ w przypadku badań głowy, kręgosłupa lub innych wskazań neurologicznych: neurolog

Tkanka tłuszczowa

Tkanka tłuszczowa jest tkanką magazynującą energię, ale pełni również funkcje hormonalne i metaboliczne.

→ dietetyk kliniczny

Toczeń rumieniowaty układowy

Toczeń rumieniowaty układowy (SLE) jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną, w której proces zapalny może obejmować wiele narządów i układów, m.in.

TRAb

TRAb to zbiorcze określenie przeciwciał przeciw receptorowi TSH.

→ endokrynolog

Trądzik pospolity

Trądzik pospolity jest przewlekłą chorobą jednostki włosowo-łojowej skóry.

→ dermatolog

Trądzik różowaty

Trądzik różowaty (rosacea) jest przewlekłą chorobą skóry twarzy, która może powodować napadowe lub utrwalone zaczerwienienie, widoczne naczynia oraz zmiany…

→ dermatolog

Trening funkcjonalny

Trening funkcjonalny jest formą ćwiczeń ukierunkowaną na poprawę wykonywania określonych ruchów i czynności potrzebnych w codziennym życiu, pracy lub sporcie.

→ fizjoterapeuta

Trening medyczny

Trening medyczny jest określeniem stosowanym do indywidualnie dobieranych ćwiczeń prowadzonych z uwzględnieniem stanu zdrowia, ograniczeń funkcjonalnych, przebytych…

→ fizjoterapeuta

Triglicerydy

Triglicerydy są jedną z podstawowych form tłuszczu występującego w organizmie i we krwi.

→ dietetyk kliniczny

Trychologia

Trychologia to określenie używane w odniesieniu do problemów włosów i skóry głowy.

→ dermatolog

TSH

TSH (hormon tyreotropowy, tyreotropina) jest wytwarzany przez przysadkę mózgową i reguluje pracę tarczycy.

→ endokrynolog

Twardzina układowa

Twardzina układowa jest przewlekłą autoimmunologiczną chorobą tkanki łącznej związaną m.in.

→ reumatolog
U
W
Z

Z-score

Z-score jest wynikiem densytometrii DXA porównującym gęstość mineralną kości badanej osoby z wartościami oczekiwanymi dla osób w podobnym wieku i odpowiedniej…

→ reumatolog

Zaburzenia czucia

Zaburzenia czucia obejmują nieprawidłowe odbieranie bodźców takich jak dotyk, temperatura, ból czy wibracja.

→ neurolog

Zaburzenia gospodarki hormonalnej

Zaburzenia gospodarki hormonalnej to szerokie określenie stanów wynikających z nieprawidłowego wydzielania, działania lub regulacji hormonów.

→ endokrynolog

Zaburzenia lipidowe

Zaburzenia lipidowe, czyli dyslipidemie, oznaczają nieprawidłowe stężenia lipidów lub lipoprotein we krwi.

→ dietetyk kliniczny

Zaburzenia metaboliczne

Zaburzenia metaboliczne to szeroka grupa nieprawidłowości dotyczących procesów chemicznych i energetycznych zachodzących w organizmie.

→ endokrynolog

Zaburzenia równowagi

Zaburzenia równowagi oznaczają trudność w utrzymaniu stabilnej pozycji ciała podczas stania lub poruszania się.

→ neurolog

Zaburzenia ruchowe

Zaburzenia ruchowe to grupa objawów i chorób neurologicznych związanych z nieprawidłową kontrolą ruchu.

→ neurolog

Zaburzenia tolerancji glukozy

Zaburzenia tolerancji glukozy oznaczają nieprawidłową odpowiedź organizmu na obciążenie glukozą, przy wartościach niespełniających jeszcze określonych kryteriów cukrzycy.

→ diabetolog

Zakażenia przenoszone drogą płciową

Zakażenia przenoszone drogą płciową (STI) to zakażenia przenoszone przede wszystkim podczas kontaktów seksualnych.

→ wenerolog / dermatolog-wenerolog

Zakres ruchu

Zakres ruchu oznacza wielkość ruchu możliwego do wykonania w danym stawie lub segmencie ciała.

→ fizjoterapeuta

Zapalenie naczyń

Zapalenia naczyń to grupa chorób, w których proces zapalny dotyczy ścian naczyń krwionośnych.

→ reumatolog

Zespół cieśni nadgarstka

Zespół cieśni nadgarstka jest neuropatią uciskową nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka.

→ neurolog

Zespół metaboliczny

Zespół metaboliczny to współwystępowanie kilku czynników ryzyka metabolicznego, takich jak otyłość brzuszna, podwyższone ciśnienie tętnicze, nieprawidłowa glikemia i…

→ dietetyk kliniczny

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) jest przewlekłą zapalną chorobą należącą do grupy spondyloartropatii.

→ reumatolog

Znamię barwnikowe

Znamię barwnikowe, potocznie nazywane pieprzykiem, jest zmianą skóry zbudowaną z komórek barwnikowych — melanocytów lub ich skupisk.

→ dermatolog